Çene Eklemi ve Yüz Ağrıları

Çene Eklemi Hastalıkları ve Tedavisi
Ağız-yüz ağrılarını meydana getiren hastalıkları kapsamına alır. Genel olarak iki ana grup altında toplanır. Kassal rahatsızlıklar ve sadece çene ekleminden kaynaklanan rahatsızlıklardır. Çene eklemi rahatsızlığı belirtileri kulağın ön bölgesinde, çene eklemi, yüz ve boyun kaslarında, şakaklarda olan ağrılar olarak gösterilir. Ağrılar aniden veya yavaş yavaş oluşabilir. Zamanla çok şiddetli olabilecek ağrılar nevraljik ağrılar gibi olabilmektedir. Ağrı, belirtilerin dışında çene ekleminden gelen değişik sesler, çene kilitlenmesi, alt çenenin tek tarafa doğru kayarak açılması ve çiğneme fonksiyonunda meydana gelen zorluklar da sıklıkla görülür. Kaslarla ilgili olan ağrı ve diğer rahatsızlıklar genellikle çenenin fazla çalışmasından doğan yorgunluktan doğmakta olup baş-boyun bölgelerinde ağrılara neden olabilmekte ve baş ağrısı şekline dönüşebilmektedir. Çene eklemi ile ilgili ağrılar genellikle çene eklemi içerisindeki sert ve yumuşak dokuların değişikliğinden kaynaklanır. Çene ekleminin kapsülünde veya içini kaplayan dokunun irritasyonundan, diskin eklem yuvasının içinde yer değiştirmesinden ve çene eklemi sert dokusunun (kemiğin) dejenerasyonundan ileri gelmektedir.
 

ÇENE EKLEMİ RAHATSIZLIKLARININ NEDENLERİ
Çene eklemi rahatsızlıklarının nedenlerinin tek bir faktöre bağlı olmaması, hastalık tanımının kritikliğini arttırmaktadır. Çene eklemi içerisinde sistemik hastalıklara bağlı olarak görülebilecek rahatsızlıkların dışında aniden meydana gelen veya devamlı olan minimum travmalar da eklem için rahatsızlığın nedeni olmaktadır. Diş gıcırdatma ve sıkma, strese bağlı veya bağımsız baş-boyun kaslarının spazmı, nörolojik ve bazı sistemik rahatsızlıklar vs. baş-boyun bölgesindeki ağrıların nedenleri olabilmektedir. 

ÇENE EKLEMİ RAHATSIZLIKLARINI MEYDANA GETİREN FAKTÖRLER

Travma: Çene ekleminin herhangi bir nedenle direkt olarak travmaya maruz kalması (baş-boyun bölgesine ani bir vuruş, çenenin normal limitinden çok açılmış olması, çenenin altından gelen şiddetli bir güç vs.) rahatsızlığın başlamasına sebep olan nedenlerden en belirginidir. Uzun süren ve ağzın çok açılmasını gerektiren diş tedavileri sonucu, genel anestezi verilirken çenenin aşırı derecede açılması çene ekleminde travmalara neden olabilir. Normal olmayan alışkanlıklar: Diş sıkma veya gıcırdatma, dudak ısırma, tırnak yeme, sakız çiğneme ve vücudun çeşitli kısımlarının anormal duruşları eklem rahatsızlığını direkt olarak meydana getirmese de ortaya çıkmasında büyük rol oynar. Alt ve Üst Dişlerin Birbirine Olan İlgisi (Oklüzyon): Her ne kadar öklüzyonun eklem rahatsızlığını meydana getiren ana faktör olmadığı ileri sürülmekteyse de klinik çalışmalarında, TME rahatsızlıklarıyla çeneler arasındaki ilişkilerin önemli olduğu kanıtı kuvvetlidir.

Teşhis:
Çene eklemi bozukluklarında teşhis için muayene ile birlikte bazı yardımcı testler de kullanılabilir. Ayrıca geleneksel veya bilgisayarlı tomografi ve manyetik rezonans görüntüleme de sıklıkla kullanılan görüntüleme yöntemleridir. Nadiren sintigrafi veya PET tetkikleri de gerekebilir.

TME Tedavisi

  • Semptomların tedavisi
  • Altta yatan nedenin tedavisi
  • Hazırlayıcı faktörlerin ortadan kaldırılması
  • Patolojik etkilerin tedavisi

Tedavi seçenekleri:

  • Hasta eğitimi ve koruyucu tedavi
  • Splint tedavisi
  • İlaç tedavisi
  • Egzersizler
  • Fizik tedavi
  • Manipülasyon
  • Psikiyatrik destek
  • Geç kalınmış vakalarda ileri tedaviler (Cerrahi vs.)

Tedavi sürecinde;

  • Eklemler üzerindeki yükün azaltılması çok önemlidir. Hastanın stresten uzaklaştırılması gerekir.
  • Sakız çiğnenmesi, çeneyi yoracak sert gıdalar yenmesi yasaktır.
  • Esnerken, hapşırırken ağız aşırı açılmamalı, çene elle desteklenmelidir.
  • Isırma hareketi kesinlikle yasaktır, besinler küçük parçalar halinde ağza alınır.
  • Tek taraflı çiğneme yapılmamalıdır, besinler her iki tarafta da çiğnenmelidir.
  • Ağrının çok olduğu durumlarda, doktora başvurma sürecine kadar; ağrı kesici,kas gevşetici ve antienflamatuar ilaçlara başvurulabilir.

Tedavi sürecinin sonunda; 

  • Erken ve patolojik tüberkül temasları düzeltilir.
  • Kapanış kontrol edilir, gerekiyorsa hasta ortodonti bölümüne sevk edilir.
  • Diş eksiklikleri varsa protetik tedaviler yoluyla giderilir ve nötral bir kapanış sağlanır.
  • Diş sıkma veya gıcırdatma devam ediyorsa, psikiyatri konsültasyonu istenir.
  • Ancak; bu tamamlayıcı tedaviler sonucunda, tedavi süreci tam başarıyla sonuçlandırılabilir.

Son olarak ,unutulmamalıdır ki: TME Disfonksiyonlarının tedavisi öncelikle hasta uyumu olmak üzere, mültidisipliner bir yaklaşımı gerekli kılar. TME uzmanının uygulayacağı tedaviyle birlikte, fizik tedavi uzmanı, psikiyatrist, nörolog konsültasyonunu da gerektirebilir….

ÇENE EKLEMİ RAHATSIZLIKLARININ TEDAVİSİ

Tedavideki esas amaç çene eklemi içi basıncın düzenlenmesi ve kas fonksiyonlarının düzenlenerek çiğneme sisteminin normal günlük fonksiyonlarını yapabilmesini sağlamaktır. Hastalardan alınan bilgiler ve muayene sırasındaki gözlemlerde hastaların kötü alışkanlıkları olup olmadığı belirlenmeye çalışılır (diş gıcırdatması vs.) Eklem rahatsızlıklarının tedavisinde konservatif tedavi olarak vasıflandırılan ortopedik apareylerin (splint), fizik tedavi metotlarının kullanılması ve alışkanlıkların belirlenmesinden sonra nasıl kontrol edilmesi gerektiğinin hastalara öğretilmesi çene eklemi hastalıklarının büyük bir kısmının kontrolünde yeterli olduğu yapılan araştırmalarla saptanmıştır. Bilimsel araştırmalar TME rahatsızlıklarının %85’den fazlasının koruyucu ve önleyici tedavi ile kontrol altına alındığını göstermektedir.