Ortodonti

Ortodonti, dişler ve çenelerin estetik ve fonksiyonunu ağız içi veya dışı apereylerle olması gereken ideal pozisyona ulaştırmaya çalışan bilim dalıdır. Hangi yaşta olursa olsun, tedavi edilmeyen ortodontik problem daha da kötüleşir. Zaman geçtikçe, çapraşıklık nedeni ile dişlerin yeterince temiz tutulamaması sonucu oluşan çürük ve dişeti hastalıkları, diş kaybına neden olabilir. Ayrıca bozuk kapanışlar diş yüzeylerinin anormal aşınmasına, çiğneme ve konuşmada zorluklara ve destek kemik ve diş eti dokularının hasarına yol açabilmektedirler. Ortodontik tedavi ile diş sağlığı sağlanır.

Erken değerlendirme hem problemlerin zamanında tespit edilmesini hem de en etkili tedavi sağlar. Bu nedenle çocuklar 7 yaşına girmeden önce ortodontik muayene önerilir. Eğer ortodontik bir problem gözlemlenirse, ortodontistedavi için uygun zamanı belirler.

Birçok yetişkinde de ortodontik tedaviler uygulanmaktadır. Yetişkinlerde uygulanan ortodontik tedavinin, çocuklarda yapılan tedaviden farkı, tedavi süresinin uzamasıdır. Yetişkinlerde tedavi süreci uzasa da ortodontik tedavi uygulanabilir.

Ortodontik tedavilerin süresi vakaya göre farklılık gösterse de hastanın yaşına, kapanış bozukluğunun derecesine, hastanın ağız bakımına, tedaviye uyumuna bağlı olarak 6 ay ile 36 ay arasında değişebiliyor.

ORTODONTİK TEDAVİYE BAŞLAMA ZAMANI

Çocukların ilk ortodontik kontrolü yedi yaşından geç olmamalıdır. Bu yaşta dişler düzgün sıralanmış görünse de gizli bir kapanış sorunu olabilir. Bu soruna işaret eden bazı ipuçları bulunmaktadır. 

  • Dengeli olmayan yüz ve çene yapısı
  • Ağızdan solunum
  • Fonksiyonda ( çiğneme, konuşma, vb.) ve kapanışta zorlanma.
  • Parmak emme, tırnak yeme, yanak ve dudak ısırma gibi kötü alışkanlıkların bulunması.
  • Aşırı ileride veya geride konumlanmış çene yapıları.
  • Önde konumlanmış dişler.
  • Alt ve üst çenelerdeki dişlerin temas etmemesi veya normal olmayan bir şekilde kapanması.
  • Süt dişlerinin erken veya geç kayıpları.
  • Çapraşık, yanlış yerde konumlanmış veya sürmemiş dişlerin varlığı. 

Eğer bu yaşta bir problem saptanırsa, ortodontist tedaviye başlamak için en uygun zamanı belirler. Bu dönemde teşhis edilen problemin erken tedavisi sonucu, mevcut anomali ya tamamen ortadan kaybolabilir ya da ileri yaşlarda yapılacak olan ikinci faz ortodontik tedavi planlanabilir;

  1. Çene büyümesine ve çene yapılarının üzerinde yer alan daimi dişlerin daha düzgün konumlandırılır.
  2. Dişlere ve çevre dokulara zarar verebilecek kötü alışkanlıkların önüne geçilebilir.
  3. Üst solunum yollarına ait yapı ve fonksiyon bozukluklarının, ilgili tıp dalları ile koordinasyon halinde çalışarak tedavisi yapılmalıdır.
  4. Özellikle üst ön dişlerin ileride konumlanmasından dolayı meydana gelebilecek travma olasılıklarının önüne geçilir.

Erken yaşta yapılan kontrollere rağmen rağmen çoğu aktif ortodontik tedavi 9-14 yaşları arasında başlamaktadır. Bununla birlikte yetişkinlere de ortodontik tedavi yapılabilir. Dişler, kemik ve diş etleri hemen hemen her yaşta tedavi edilebilir.

Ortodonti Hastalarının Dikkatine!

- Ortodontik tedavi amaçlı olarak dişlerine tel uygulanmış hastaların, tedavileri boyunca aşağıda sıralanmış olan noktalara dikkat etmelidir;

- Ön dişlerle yumuşak veya sert hiçbir gıdayı (sandviç, hamburger, tost, haşlanmış mısır, meyve çeşitleri, vs.) ısırarak yememelidir. Yiyecekler el ile koparılarak veya çatal-bıçak yardımıyla bölerek küçük lokmalar halinde yenmelidir.

- Meyveler, soyularak ve bölünerek küçük lokmalar halinde yenmelidir.

- Cips gibi gıdaları yenmemelidir, eğer kesinlikle yemek istenirse cipsler önce toz haline getirilipp sonra kaşık yardımı ile yenilmelidir. Kabuklu veya kabuksuz kuru yemişler tüketilmemelidir.

- Sert gıdalardan (ekmek kabuğu, kızarmış ekmek, patlamış mısır, vs.) uzak durulmalıdır.

- Sakız çiğnenmemelidir.

- Yapışkan gıdalar (karamel, yapışkan şekerler, vs.) tüketilmemelidir.

- Zeytin, kiraz, yeşil erik gibi yemişlerinin öncelikle dışarıda çekirdeğini çıkartılıp sonra yenmelidir.

- Asitli ve şekerli içecekleri (Kola, Fanta, Sprite, vb.) tüketilmemelidir. Bu içecekler dişlerde lekelenme ve çürüklere neden olmaktadır.

- Dişler, doktorun size anlattığı şekilde sabah ve akşam olmak üzere günde en az iki kere fırçalanmalıdır. Her fırçalamadan sonra diş ve tellerin üzerinde yiyecek artıklarının kalıp kalmadığını kontrol edilmeli, eğer bu artıkları sadece diş fırçası ile uzaklaştırılması mümkün olmuyorsa ara yüz fırçasını kullanılmalıdır. Ağız hijyeninin tam sağlanmadığı durumlarda diş çürükleri ve renkleşmeler meydana gelecektir.

- Tellerinizde batan ve sizi rahatsız eden sivri çıkıntılar fark edilirse bu bölgelere ortodontik mum yerleştirilmelidir.

- Kopan veya kırılan tellerin varlığında doktor hemen bilgilendirilmelidir. Braket veya tellerin kopması/kırılması tedaviyi olumsuz olarak etkilemektedir.

- Randevu tarih ve saatlerine düzenli gelinmelidir. Randevularda meydana gelecek aksaklıklar tedaviyi olumsuz etkilemektedir.

- Ortodontik aygıtı taktıktan sonraki ilk hafta ve kontrol seansları sonrasında ağrı, yumuşak dokularda hassasiyet, yara gibi şikayetler olabilir. Bu durumda her zaman kullanılan ağrı kesici kullanılabilir. ( Çocuklar daha önce çocuk doktorları tarafından önerilmiş ağrı kesicileri kullanabilirler. )

- Her randevuya diş fırçası, macun ve kullandığınız tüm ortodontik aygıtlar getirilmelidir ve muayene öncesi diş fırçalanmalıdır.