SIKÇA SORULAN SORULAR

Dudak-damak yarığına sahip bebek hastalar için ne yapılmalıdır?

  • Dudak damak yarığı genellikle burnun gelişimini ve şeklini de olumsuz etkiler. Yapılacak beslenme plağına eklenecek burun şekillendirici uzantılar, burun deliklerinin uygun şeklini almasını sağlar.
  • Dudak damak yarığı anomalisi ile doğan bebek, ilk 24 saat içerisinde bir ortodonti uzmanına sevk edilmelidir. Ortodonti uzmanları, bu bebeklerin gelişim süreçleriyle ilgili detaylı bir eğitim sürecinden geçmişlerdir. İlk olarak beslenme plaklarının yapılması ve bebeğin beslenmesi sağlanmalıdır.
  • Her anomali tipine göre özel yapılan plaklar, damak yarıklarının büyümeyle birlikte yavaş yavaş kapanmasını sağlar.
  • Düzenli aralıklarla değiştirilen beslenme plakları ile hem bebeğin kilo alması sağlanır hem de bebekte konuşma refleksinin de gelişmesini sağlanır.

Ortodontinin rutin tedavileri dışında tedavi kapsamına giren özel durumlar nelerdir?


Dudak- damak yarığı, izole ya da bir sendromla beraber görülen konjenital bir anomalidir. Bu anomaliyi oluşturan etyolojik faktörler arasında genetik, radyasyon, ilaç kullanımı, diabetik anne, beslenme yetersizliği, akraba evliliği, anne-baba yaş farkının çok olması sayılabilir.
 

Dudak ve damak yarıkları, bebeklerde genellikle üst çenenin ya da dudağın tam olarak birleşmemesiyle ortaya çıkan bir anomalidir. Dudak yarığının damak yarığı ile birlikte veya tek başına görülme sıklığı 1000 doğumda 1; damak yarığının tek başına görülme sıklığı ise 2500 doğumda 1 dir. Damak yarığı ile birlikte ya da tek başına görülen dudak yarığında genetik özelliklerin, tek başına damak yarığı vakalarından daha büyük bir rol oynadığı sanılmaktadır. Yarık dudak ve damak oluşmasının kesin bir nedeni olmamakla birlikte, genetik faktörler, çevresel faktörler, gebelik sırasında annenin ilaç kullanımı, anneye ait hastalıklar, annenin sigara ve alkol alışkanlığı, infeksiyon, folik asit ve B vitamini eksikliği bu duruma yol açabilir. Yarık dudak ve damaklı doğan bebeklerin bir kısmında yarık dudak ve damak dışında vücutlarında başka bir takım doğumsal anomaliler de görülebilir. Bu nedenle yarık dudak ve damak kusuru ile doğan bebekler, doğduktan sonra ayrıntılı bir genel muayene edilir.
 

Dudak yarıkları, dudakta basit bir çentiklenme şeklinde çok hafif olabildiği gibi, burun deliğinin içine dek uzanan tam bir yarık şeklinde de olabilir. Bazen yarık, diş etinin kemiğini de içine alabilir. Dudak yarıkları tek taraflı da olabilir, çift taraflı da olabilir. Damak yarıkları ise küçük dilden başlar ve öne doğru uzanır. Bazen sadece yumuşak damakta yarık olabilir, bazen ise tam olarak öne kadar uzanarak sert damağı da içine alabilir, hatta dudağa kadar da uzanabilir.
 

Bu anomali ile doğan bebeklerin en önemli sorunu beslenmedir. Bebeklerde yutkunma refleksi ilk 24 saat içerisinde gelişir. Damak yapısı düzgün olmayan bebeklerde yutkunma refleksi gelişmez, meme ya da biberonla verilen süt ise burundan gelir, daha da tehlikelisi akciğerlere kaçarak ölümcül tehlike doğurabilir. Bu bebekler beslenirken, verilen sütün solunum yollarına ve östaki borusuna kaçmadan direk olarak midesine gidebilmesi için, bebek beslenirken yarı dik pozisyonda tutulmalıdır. Bebek yatar durumda iken beslendiğinde, verilen süt, östaki borusuna kaçarak kulak iltihaplanmasına yol açabilir. Bebek beslenirken başı midesinden daha yukarıda kalacak şekilde tutulmalıdır.
 

Dudak- damak yarıkları tedavisi multidisipliner şekilde plastik cerrah, ortodonti uzmanı, konuşma terapisti ve çocuk psikoloji-psikiyatri uzmanları tarafından gerçekleştirilir.

Tellerinin görünmesini istemeyen erişkin hastalar için tedavi seçenekleri nelerdir?


Estetik Braketler

Diş renginde olup dışarıdan bakıldığında gri renkli bir görünümü olmayan ve çok göze çarpmayan materyallerdir.
 

Lingual Tedavi
Sabit tedavi yöntemlerinden biridir. Kullanılan dişlerin üzerine yapıştırılan sabit apareylerin, dudak tarafında değil dil tarafında olmasıdır. Böylelikle dişlerin üzerinde hiçbir şey görünmez.
 

Bu tedavi yönteminde tedavi süresi, vestibülden uygulanan sabit tedavilere göre biraz daha uzun sürmekte olup, hastaların karşılaştığı en büyük problem konuşma bozukluğudur. Apareyler dil tarafında olduğundan, sesler çıkarken bu apareylere çarparak çıkacağı için ‘’t’’ ‘’s’’ ‘’d’’ gibi bazı harflerin fonasyonu çok güç olacaktır. Ayrıca dil ucunda hafif tahrişler de olabilmektedir. Hastaların bunlara alışması 6 aylık bir süreyi kapsayabilmektedir. Bu yöntem diğerlerine göre biraz daha maliyetli bir yöntemdir.
 

Invisalign veya Clear Align 
İngilizce de ‘’İnvisible braces’’ gözükmeyen diş telleri (braketler) olarak adlandırılan gözükmeyen şeffaf damaklıklarla dişlerdeki çapraşıklığın düzeltildiği tedavi şeklidir. Bu yöntem diş teli taktırmadan dişlerindeki çapraşıklıkları düzeltir. Bu yöntemde hastanın ölçüsü alınır ve ölçülere uygun dişlerin hareketini sağlayacak şeffaf plaklar (düzelticiler) üç boyutlu özel bilgisayarlı sistemler ile hazırlanır. Dişlerin düzgün sıralanmasını sağlayacak bu düzelticiler, belli aralıklarla yenilenir. Sabit diş teli kullanılmaz, takıp çıkarılabilen apareylerdir. Apareylerin düzenli aralıklarla takılması gerekmektedir.

Ortodontik Tedavi İle Hangi Problemler Düzeltilebilir?

Dişleri ve çeneleri ilgilendiren her türlü anomali düzeltilebilir.

Ortognatik Cerrahi Tedavi Nedir?

Çenelerin ve dişlerin Ortodontik tedaviye ilaveten cerrahi olarak düzeltilmesidir. Eğer hasta erişkin dönemdeyse (büyüme gelişim bitmişse) ve alt-üst çeneler arası uyumsuzluk yalnızca diş çekimi yaparak düzeltilemeyecek kadar şiddetliyse, ortognatik cerrahi uygulanması gerekir.
 

Ortognatik cerrahi tedavisi için plastik cerrah, ortodontist ve diş hekiminin kooperasyon içinde olması gereklidir. Tedavi ekibindeki her doktorun, doğru tanı koyması, tedavi planını ve gerekli tedavileri yapması, gerekli durumlarda diğer branşlardaki doktorlarla iletişim halinde olması gereklidir.
 

Malokluzyonun tipine göre 6ay-1yıl arası cerrahi öncesi bir sabit ortodontik tedavi sonrasında ameliyat olunur ve operasyon sonrasında ortalama 4-6 ay kadar daha sabit ortodontik tedavi sürer ve hastanın aktif tedavisi sonlandırılır.

Ortodonti de Tedavi Seçenekleri Nelerdir?


Hareketli tedavi apareyleri

Sabit Tedavi Apareyleri 
Dişlerin üzerine vestibül (dudak ) tarafı veya lingual (dil) tarafına sabit apareyler uygulamak suretiyle dişlerdeki konum bozukluklarının giderilmesi için uygulanan tedavi yöntemleridir. Hastanın yaşına, malokluzyonun tipine göre, daimi diş çekimli veya çekimsiz tedavi alternatifleri kişiye özel olarak uygulanmaktadır.
Sabit apareyler metal veya şeffaf olarak iki ana gruba ayrılmaktadır;
 

Metal Braketler; Bilinen en eski ortodontik tedavi apareyleridir. Paslanmaz çelik materyallerdir. Metal olduklarından dişler üzerinde metal renginde gri bir görüntü oluşturmaktadırlar. 

Self-ligating Braketler; Kapaklı braketler olup braket içerisine yerleştirilen telin tutuculuğu braket üzerinde bulunan kapaklar ile olmaktadır. Bu sistemlerle yapılan tedavilerde, 1- 1.5 aylık kontrol süreleri daha uzayabilmektedir. Sürtünmesiz sistemli braketler de bulunmaktadır.

İlk Ortodonti muayenesi ne zaman olmalıdır?

Çocukların 10 yaşından önce ortodontik muayenesi önerilir. O yaşlarda yeterince kalıcı diş çıktığından, olası sorunları görmek mümkündür. 
 

7-8 yaşlarındaki çocuklarda ise büyüme ve gelişimi bozabilecek sorunların erkenden saptanabilmesi için ortodontik muayene önerilir. Bazı durumlarda da sorun erkenden belirlendiği halde, ortodonti uzmanı çocuğu belirli aralıklarla kontrole çağırarak tedavi için en uygun zamanı bekleyebilir.
 

Ortodontik tedaviye erken yaşta başlanması durumunda, çocuklar büyürken genişleme aletleri damağın genişliğini ayarlamak için modifiye edilebilir ve dişler daha düzgün çıkar.